Kısa cevap: Yeni kurulan bir şirket, kuruluş ayını izleyen aydan itibaren her ay KDV beyannamesi verir (satış olmasa bile), personel varsa her ay muhtasar ve prim hizmet beyannamesi gönderir, yılda üç kez geçici vergi beyan eder ve yıl sonunu izleyen dönemde yıllık beyannamesini verir: şahıs şirketleri Mart’ta, limited ve anonim şirketler Nisan’da. İlk yılın en kritik dönemi, altyapının kurulduğu ilk 30 gündür.
Şirket kuruluşu tamamlandığında çoğu girişimci rahat bir nefes alır. Oysa asıl düzen, kuruluştan sonraki ilk aylarda oturur. Bu dönemde atlanan bir beyan ya da geç yapılan bir bildirim, işin en yoğun olduğu zamanda gereksiz cezalara dönüşebilir.
Bu kontrol listesini, Ankara’da yeni kurulan şirketlerle yaptığımız çalışmalardan derledik. Şahıs işletmeleri ve sermaye şirketleri için farklılaşan noktaları ayrıca belirttik.
İlk hafta: altyapıyı kurun
- Vergi levhası: Yoklama sonrasında internet vergi dairesinden alın ve işyerinizde bulundurun.
- e-Tebligat: Vergi dairesi yazışmaları buraya gelir; bildirimleri telefonunuza yönlendirin.
- Fatura altyapısı: e-Arşiv portalı ya da şartları taşıyorsanız e-Fatura entegrasyonu. Hangisinin gerektiğini e-Fatura mı, e-Arşiv mi yazımızda anlattık.
- Banka hesabı: Şirket hesabını açın ve kişisel harcamalarla karıştırmayın.
- Muhasebe sözleşmesi: Mali müşavirinizle yazılı sözleşme imzalayın, e-Beyanname yetkisini tanımlayın.
İlk ay: ilk beyanlar
Kuruluş ayına ait ilk KDV beyannamesi, izleyen ayın 28’ine kadar verilir. Henüz hiç satış yapmamış olsanız da beyanname boş olarak gönderilir; verilmemesi usulsüzlük cezası doğurur. Personel çalıştırıyorsanız ücretlere ait muhtasar ve prim hizmet beyannamesi izleyen ayın 26’sına kadar verilir.
Bu ayda ayrıca alış ve satış belgelerinin nasıl toplanacağını netleştirin. Belgelerin her ay hangi güne kadar muhasebeciye ulaşacağı belli olmazsa, beyan tarihlerine yetişmek her ay zorlaşır.
İlk üç ayın sonunda: kısa bir değerlendirme
İlk çeyrek kapandığında muhasebecinizle yarım saatlik bir değerlendirme yapın. Bu görüşmede gelir-gider dengesini, tahsil edilmemiş alacakları, ödenmemiş vergi ve primleri ve ilk geçici vergi dönemine ait tahmini tutarı birlikte gözden geçirin. Erken yapılan bu kontrol, faaliyet kodunun ya da fatura düzeninin değiştirilmesi gerekiyorsa bunu yıl ilerlemeden fark etmenizi sağlar.
Personel alıyorsanız
İlk çalışanınız işe başlamadan önce SGK işyeri tescili yapılmalı ve çalışan, işe başladığı günden önce SGK’ya bildirilmelidir. Geç bildirim, idari para cezasına yol açar. Bordro, asgari ücret desteği ve teşvikler gibi ayrıntıları ilk personel kontrol listemizde bulabilirsiniz. Net-brüt hesabı için maaş hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
İlk yılın ay ay takvimi
Aşağıdaki tablo, Ocak ayında kurulmuş ve personel çalıştıran bir limited şirketin ilk yılını gösterir. Kuruluş ayınız farklıysa takvim aynı mantıkla kayar.
| Dönem | Yapılacak | Son gün |
|---|---|---|
| Her ay | KDV beyannamesi ve ödemesi | İzleyen ayın 28’i |
| Her ay (personel varsa) | Muhtasar ve prim hizmet beyannamesi | İzleyen ayın 26’sı |
| Her ay (eşik aşılırsa) | Ba-Bs formları | İzleyen ayın son günü |
| Mayıs | 1. dönem geçici vergi (Ocak–Mart) | 17 Mayıs |
| Ağustos | 2. dönem geçici vergi (Nisan–Haziran) | 17 Ağustos |
| Kasım | 3. dönem geçici vergi (Temmuz–Eylül) | 17 Kasım |
| Aralık | Yıl sonu sayımı, amortisman ve değerleme hazırlığı | 31 Aralık |
| Ertesi yıl Mart | Yıllık gelir vergisi beyannamesi (şahıs) | 31 Mart |
| Ertesi yıl Nisan | Kurumlar vergisi beyannamesi (limited, anonim) | 30 Nisan |
Personel çalıştıran ve Ba-Bs eşiğini her ay aşan bir şirket varsayılmıştır. Bu sayılara e-Defter beratları, SGK bildirimleri ve diğer bildirimler dahil değildir.
Ayrıntılı tarihleri ve hafta sonuna denk gelen günlerin nasıl kaydığını aylık vergi takvimi yazımızda anlattık.
Geçici vergi dönemleri: sürprizlere hazırlıklı olun
Geçici vergi, yıl içinde elde edilen kârın üçer aylık dönemlerle peşin vergilendirilmesidir. İlk yılında kâr eden bir şirket, ilk geçici vergi ödemesinde çoğu zaman şaşırır. Dönem sonundan önce muhasebecinizden tahmini bir hesap istemek, nakit planınızı korur. Şahıs şirketlerinde oranlar gelir vergisi tarifesine, limited şirketlerde ise %25 kurumlar vergisine göre uygulanır.
Nakit planı: vergiye ne kadar ayırmalı?
İlk yılın en sık yaşanan sıkıntısı, vergi ödemelerinin nakit akışına önceden yerleştirilmemesidir. Pratik bir yöntem, her tahsilattan sonra belirli bir oranı ayrı bir hesaba aktarmaktır. KDV için tahsil ettiğiniz KDV’nin tamamını, gelir veya kurumlar vergisi için ise tahmini kârın yaklaşık dörtte birini ayırmak, çoğu yeni şirket için güvenli bir başlangıçtır. Bağ-Kur ve SGK primleri de bu plana eklenmelidir. Muhasebeciniz ilk üç ayın sonunda gerçek rakamlarla bu oranları netleştirebilir.
Şahıs işletmeleri için farklar
Yukarıdaki takvim büyük ölçüde şahıs işletmeleri için de geçerlidir; ancak birkaç önemli fark vardır. Şahıs işletmeleri genellikle işletme hesabı defteri tutar ve kurumlar vergisi yerine yıllık gelir vergisi beyannamesi verir. Genel kurul ve pay defteri gibi şirketler hukukundan doğan yükümlülükler yoktur. İşletme sahibi Bağ-Kur’lu olduğu için her ay prim ödemesi takvime eklenir. 29 yaşından küçük ve ilk kez mükellef olan girişimciler, genç girişimci istisnasından yararlanabilir; bu avantajı kurye vergi muafiyeti yazımızda örnekle anlattık.
Yıl sonu: kapanış hazırlığı
Aralık ayı, yeni şirketler için en yoğun aydır. Yılın kârını doğru hesaplamak için şu işler tamamlanır:
- Stoklar sayılır ve değerlenir.
- Demirbaşlar için amortisman ayrılır. Hesap için amortisman hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
- Döviz cinsinden alacak, borç ve hesaplar yıl sonu kuruyla değerlenir.
- Tahsil edilemeyen alacaklar ve gider tahakkukları gözden geçirilir.
- Kasa ve banka bakiyeleri belgelerle karşılaştırılır.
Ertesi yıl: yıllık beyan ve genel kurul
Şahıs şirketleri yıllık gelir vergisi beyannamesini Mart ayında, limited ve anonim şirketler kurumlar vergisi beyannamesini Nisan ayında verir. Sermaye şirketlerinde olağan genel kurul, hesap döneminin bitiminden itibaren üç ay içinde yapılır ve finansal tablolar onaylanır.
İlk yılda en sık yapılan hatalar
- Satış yok diye KDV beyannamesini vermemek
- Personeli işe başladıktan sonra SGK’ya bildirmek
- Şirket harcamalarını kişisel kartla yapıp belge almamak
- Geçici vergi ödemesini nakit planına koymamak
- e-Tebligat kutusunu hiç kontrol etmemek
Kuruluş aşamasındaki hataları da şirket kurarken yapılan 7 hata yazımızda topladık.
Sık sorulan sorular
Hiç satış yapmadıysam KDV beyannamesi vermem gerekir mi?
Evet. KDV mükellefiyeti başladığı andan itibaren her dönem için beyanname verilir. Satış olmayan dönemlerde beyanname boş olarak gönderilir.
Yeni şirketin ilk beyannamesi ne zaman verilir?
Kuruluş ayına ait KDV beyannamesi, izleyen ayın 28’ine kadar verilir. Personel varsa muhtasar ve prim hizmet beyannamesi izleyen ayın 26’sına kadar gönderilir.
Geçici vergi ilk yılda da ödenir mi?
Evet. Kuruluş yılında da üçer aylık dönemler itibarıyla kâr varsa geçici vergi hesaplanır ve ödenir. Ödenen geçici vergi, yıllık beyannamede hesaplanan vergiden düşülür.
Ba-Bs formunu kimler verir?
Bilanço esasına göre defter tutanlar ve belirli şartlardaki işletme defteri mükellefleri, bir kişi veya kurumla aylık alış ya da satış toplamı 5.000 TL’yi aşarsa bu formları verir.
Belgeleri ne kadar süre saklamalıyım?
Vergi Usul Kanunu’na göre defter ve belgeler, ilgili oldukları yılı izleyen takvim yılından başlayarak beş yıl saklanır. Türk Ticaret Kanunu ise tacirler için on yıllık saklama süresi öngörür; şirketler için uzun olan süreyi esas almak güvenlidir.
Şirket zarar ederse beyanname vermez miyim?
Verirsiniz. Zarar da beyan edilir ve gelecek yılların kârından mahsup edilebilmesi için doğru şekilde kayda geçirilmesi gerekir.
Özetle
Yeni bir şirketin ilk yılı, bir takvim disiplininin kurulduğu yıldır. İlk hafta altyapı, ilk ay beyan alışkanlıkları, yıl içinde geçici vergi ve yıl sonunda kapanış işlemleri; hepsi birbirine bağlı adımlardır. Bu düzen bir kez oturduğunda sonraki yıllar çok daha az zaman alır.
Ankara’da yeni kurulan şirketlere kuruluş gününden itibaren kişisel bir beyan takvimi hazırlıyor, her ay hangi belgenin ne zaman gerektiğini önceden bildiriyoruz. Kuruluş süreciniz devam ediyorsa Ankara’da şirket kuruluşu rehberimize bakabilir, muhasebe desteği için muhasebe hizmetimizi inceleyebilir ya da doğrudan bize ulaşabilirsiniz.
Bu listeyi yazdırıp masanızın yanına asmanızı öneririz. Her ay sonunda üzerinden geçmek, beş dakikalık bir alışkanlıkla yıl boyunca olası cezaların büyük bölümünün önüne geçmenizi sağlar. İlk yılını düzenle kapatan şirket, ikinci yılına çok daha sağlam bir zeminde başlar.
